Toepassing van stemmingsvragenlijsten bij ouderen met alzheimerdementie (met of zonder taalstoornis) en hun informanten - Yildirim-Gorter, Margina; Groot, Djahill; Hermens, Linda; Diesfeldt, Han F.A.; Scherder, Erik (Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie, 2018)
InleidingAlzheimerdementie (AD) kan gepaard gaan met symptomen van depressie. Bij AD ontstaan er vroeg of laat problemen mettaalexpressie of -begrip (afasie). In deze studie onderzochten we of ouderen met alzheimerdementie, al dan nietgecompliceerd door een taalstoornis, moeilijkheden ondervonden in het begrijpen en beantwoorden van stemmingsvragen.Daarnaast onderzochten we of de antwoorden van verzorgenden als informanten voldoende validiteit hadden voor inzicht inde stemming van een oudere.Methoden53 ouderen, bewoners van zorginstellingen, namen tezamen met hun eerstverantwoordelijke verzorgenden deel aan hetonderzoek; 25 deelnemers hadden de diagnose alzheimerdementie, 28 deelnemers hadden geen cognitieve stoornis.Taalvaardigheid werd onderzocht met de SAN-test (Stichting Afasie Nederland) en onderdelen van de Akense Afasietest (AAT).De depressievragenlijsten in dit onderzoek waren de Beck Depression Inventory-second edition (BDI-II-NL) en de GeriatricDepression Scale (GDS-30).ResultatenEr waren geen significante verschillen in somscores op de twee stemmingsvragenlijsten tussen deelnemers zonder cognitievestoornis en deelnemers met alzheimerdementie, met of zonder taalstoornis. Zowel ouderen zonder cognitieve stoornis, alsouderen met alzheimerdementie gaven overeenkomstige antwoorden op de BDI en GDS. De overeenstemming tussenzelfbeoordeling en informantoordeel was echter zeer gering. Verzorgenden oordeelden doorgaans negatiever over destemming dan de oudere deelnemers zelf. Overschatting van ‘depressie’ gebeurde vooral bij deelnemers die zichzelf niet ofnauwelijks depressief vonden, onderschatting vond plaats bij deelnemers met relatief hoge scores op destemmingsvragenlijsten.ConclusieAlzheimerdementie, al dan niet gecompliceerd door een taalstoornis, leidt niet tot een vertekening in somscores op beidevragenlijsten (BDI en GDS). Ouderen met alzheimerdementie zijn in staat vragen over hun stemming adequaat tebeantwoorden. We vonden echter aanzienlijke discrepanties tussen het eigen oordeel over de stemming en dat vanverzorgenden als informanten. Het is dan ook van belang niet alleen af te gaan op het oordeel van een informant bijonderzoek naar de stemming van ouderen met alzheimerdementie, maar ook het oordeel van de oudere zelf mee te wegen.