Implementatie en (kosten-)effectiviteit van casemanagement voor mensen met dementie en hun mantelzorgers: resultaten van de COMPAS-studie - van Mierlo, Lisa D.; MacNeil-Vroomen, Janet; Meiland, Franka J. M.; Joling, Karlijn J.; Bosmans, Judith E; Dröes, Rose Marie; Moll van Charante, Eric P.; de Rooij, Sophia E. J. A.; van Hout, Hein P. J. (Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie, 2016)
AchtergrondIn de afgelopen jaren zijn er verschillende vormen van casemanagement voor dementie ontstaan. In de COMPAS-studie(Collaborative dementia care for patients and caregivers study) werden twee casemanagementmodellen bestudeerd die inNederland het meest prominent aanwezig zijn: het netwerkmodel en het geïntegreerde zorg model.Doel van het onderzoekEvaluatie van de (kosten)effectiviteit van twee casemanagementmodellen dementie ten opzichte van gebruikelijke zorg en hetonderzoeken van factoren die de implementatie van de twee modellen kunnen bevorderen of belemmeren.MethodenGemengde methoden waaronder a) een prospectieve, observationele, gecontroleerde cohortstudie met vier meetmomenten(elke 6 maanden gedurende 2 jaar) onder koppels van personen met dementie en hun primaire mantelzorger met en zondercasemanagement; b) interviews met sleutelfiguren naar de bevorderende en belemmerende factoren voor de implementatieen continuïteit van de twee verschillende casemanagementmodellen. De primaire uitkomstmaten waren ernst en frequentievan gedragsproblemen (NPI) bij de persoon met dementie en mentale gezondheidsklachten als uiting van belasting (GHQ-12)bij de mantelzorger. Als secundaire maten namen we onder meer het aantal vervulde en onvervulde zorgbehoeften (CANE) envoor kwaliteit van leven gecorrigeerde levensjaren (quality adjusted life years, QALY) mee. Kosten van zorggebruik enmantelzorg werden geschat voor kosteneffectiviteitsanalyses.Resultaten521 koppels van mensen met dementie en hun primaire mantelzorger werden geïncludeerd. Er werden geen significanteverschillen gevonden op de primaire uitkomstmaten.Mantelzorgers in het geïntegreerde-zorgmodel hadden een betere kwaliteit van leven in vergelijking met het netwerkmodel.Mantelzorgers in de controlegroep rapporteerden meer zorgbehoeften dan die in de casemanagementgroepen. Voor deprocesevaluatie zijn 22 personen geïnterviewd die direct en indirect betrokken waren bij een van decasemanagementmodellen. De onafhankelijkheid van de casemanagement-aanbieder in het geïntegreerde zorg modelfaciliteerde de implementatie, terwijl de aanwezigheid van concurrentie in het netwerkmodel de implementatie belemmerde.Het geïntegreerde model was kosteneffectief ten opzicht van zowel de controles als het netwerkmodel. Vergeleken met decontrolegroep waren de gemiddelde kosten van zorg lager in zowel het netwerk (−22 %) als het geïntegreerde model (−33 %),hoewel deze verschillen niet significant waren.ConclusieHet geïntegreerde-zorgmodel is kosteneffectief ten opzichte van het netwerkmodel en zorg zonder casemanagement. Deprocesevaluatie laat zien dat het geïntegreerde-zorgmodel makkelijker te implementeren is.